Здравствуйте, Гость
Регистрация| Вход
Внимание! При любом использовании материалов сайта, ссылка на www.ossetians.com обязательна!
Ирон Русский English





http://allingvo.ru/ АБХАЗИЯ - Apsny.Ru

Проект по истории и культуре Осетии и осетин - iriston.com iudzinad.ru



Rambler's Top100 Индекс цитирования

НÆ ИРОН ÆГЪДАУ – НÆ ФИДÆНЫ БЫНДУР
< назад  Комментарии к статье (19)      Версия для печати

ИРОН КÆСТÆРÆН ЗÆРДЫЛДАРÆН 

 

Нæ хорз кæстæр! 

Кæд дæхи ирон хоныс, уæд дæ зæрдыл дар, нæ адæмы фидæн дæуæй аразгæ кæй у, йæ хъысмæт дæу къухты кæй ис!  

Дæ адæм дыл æвæрынц стыр хæс, æмæ сæ ма фæсай, гадзрахатæй сыл ма рацу, ма бафæзм чъизи æмæ æгъдаухалæг æвзæрты! 

 

Нæ рагфыдæлтæ нын нæ ныууагътой дурæй амад фидæрттæ, стыр сахартæ æмæ бирæ зæххытæ, фæлæ нын уыдоны ныхмæ ныууагътой стырдæр хæзнатæ: сæ миддунейы арф философи, сæ æвидийгæ культурæ, сæ диссаджы уæздандзинад æмæ аланты æвзаг.  

 

Незамантæй нырмæ нæ ирон царды бындур уыдысты Ирон Æгъдау æмæ Адæмы Фарн. Æнæ уыдонæй ирондзинадæн уæвæн нæй, нæй йын фидæн. Æнæ уыдонæй ирон адæм æнæмæнг цæуынц сæфтмæ.  

Сæфтмæ нæ абон тæрынц, æнæуаг ныхас æмæ æнæгъдау митæ худинаг кæмæ нал кæсынц, ахæмтæ. Уыдон барвæндонæй, кæнæ та æнæрхъуыдыйæ, халынц ирон адæмæн сæ рæбинаг цæджындз – нæ фыдæлтыккон царды æгъдау.  

 

Бæрзонд бынæттæ, бирæ мулк, цæстмæ митæ, æдзæстуарзондзинад лæггæнæг систы, кæмæндæр та - æгъдаубарæн.  

Карз нозт нæ цæлгæнгæ, кафгæ-заргæ сæрсæфæнмæ фæтæры. Бирæтæ уый нал æмбарынц, водка доны бæсты нуазынц. Хъыгагæн, уымæн тынг ахъаз сты иуæй-иу ас адæм дæр, карджын уæвгæйæ æгъдау чи нæ зоны, æмæ кæстæрты рæдийын чи кæны.  

 

Фыдæлтæй баззад хистæрæн аргъ æмæ лæггад кæнын, йæ ныхасмæ йын лæмбынæг хъусын. Æмæ уыцы æгъдау хъуамæ махæн сæфт макуы уа. Фæлæ абоны царды хистæр æргом куы рæдийа, æгъдау куы хала, уæд æм нæ байхъусын къаддæр зиан хæссы, æнæгъдау ми бакæнынæй.  

 

Кæстæр!  

Ныры дуджы 18-æм æнусы царды æгъдæуттæ ногæй джиппы рауадзæн нал ис, уый бæлвырд у. Фæлæ не ‘хсæнадон ахастдзинæдтæн ис, ирæттæ цæй фæрцы стæм, æмæ нын иннæ адæмтæ аргъ цæй тыххæй кæнынц, ахæм бындур .  

Уый ды фехалын ма бауадз!  

Хъæддыхæй зон ирон агъдауы бындурон домæнтæ, йæ фæзилæнтæ, цы æмбæлы æмæ цы не’мбæлы, æмæ дæ уыцы зонд хондзæн фарны фæндагыл.  

 

Абоны бон Ирон Æгъдау æмæ Ирон Æфсармы домæнтæн сæ сæйрагдæртæ сты: 

 

- Адæмы ‘хсæн, æхсæнадон бынæтты зон дæхи дарын. Ма кæн хъæр, æнæфсарм, кæнæ схъæл ныхас. Дæхи ма стау, аргъ кæн алкæйы зондæн дæр. Фылдæр хатт бирæ зæгъынæй байхъусын пайдадæр вæййы.  

 

- Ма кæн къуыдипп, схъиуд митæ. Зон хиуыл хæцын, уый фæрцы адæмы астæу уыдзынæ тыхджындæр æмæ фæрнджындæр. 

 

- - Хæдтулгæ машина скъæргæйæ, аргъ кæн дæхи цардæн æмæ адæмы æдасдзинадæн. Хиуыл хæцын фæраз æмæ æрра, схъиуд цыд ма кæн. Дæ алыварс чи ис, уыдонæй æфсæрмы кæн, сæ фæндаг сын ма лыг кæн. Дæхи æгад æмæ æлгъыстаг ма кæн, адæмы фыдæх райсын бирæ у.  

 

- Ирон нæлгоймæгтæ фембæлгæйæ хъæбыстæ никуы кодтой. Кæрæдзийы къухта-иу райстой æмæ-иу дзыхæй уæздан арфæ ракодтой.  

Нæу дæуæн дæр сыхæгтæй æрбайсгæ хъæбыстæ кæныны æгъдау фæзминаг. 

 

- У хайджын ирон æфсармæй. Уынгты, паркты, æхсæнадон бынæтты уром æмæ ма ‘вдис дæ монцтæ. Чызг æмæ лæппу кæрæдзимæ цы зæрдæ дарынц, уымæ хъуамæ адæм кинойау ма кæсой. Алцæмæн дæр ис йæхи бынат æмæ рæстæг.  

 

- Зон æмæ æххæст кæн кæстæр-хистæры æмæ хистæр-кæстæры æгъдау. Кад кæн нæ фæрнæйдзаг хистæртæн, ис сæ зонд æмæ фæлтæр. Зон, ирон адæмы фарн хистæрæй кæстæрмæ кæй цæуы, æмæ фидæны дæ кæстæртæ уыцы фарн дæумæ кæй агурдзысты.  

Ма йæ фесаф! Бахъахъхъæн æй цæсты гагуыйау! Ма фæкæн фæсмойнаг уыцы кæстæрты! 

 

- Ма æрлæу бинонты æгъдау халджыты æмрæнхъ. Макуы райхъуысын кæн дæ хæдзарæй хъæр ныхас, загъды уынæр. Уый на адæммæ уыдис худинаг.  

Аргъ кæн дæ ныййарджытæн, дæ цардæмбалæн, дæ бинонтæн.  

 

- Зон дæ кæстæртæн раст зонд бацамонын, сæ адæмы уидæгтыл фидар баст куыд уой, сæ Райгурæн бæстæйыл – æнувыд. Саби фыццаг ныййарджыты бафæзмыны, æмæ дæ кæстæртæн кæддæриддæр у хорз æгъдау æвдисæг.  

 

Бирæ кæстæртæ хæдзары амонд æмæ фидауц сты, фæлæ уыимæ дæ зæрдыл дар, уыдон нæ Иры фидæн дæр кæй сты, æмæ æппæт дæр дæуæй аразгæ кæй у. 

 

- Дæ адæмы фарнимæ дæ фыццаджыдæр бæтты нæ ирон æвзаг.  

Уый нæ æгæрон хæзнадонæн йæ бахизæн дуары дæгъæл у.  

Ма йыл атигъ кæн дæхи! 

Æдæрсгæ дзур, кæс æмæ фысс иронау! Бауарзын кæн уыцы æвзаг дæ кæстæртæн. Зон, æцæг ирон уый нæу, ирон бинонты 'хсæн чи схъомыл ис, фæлæ йæхæдæг ирон кæстæрты чи схъомыл кодта. 

 

Кæд ыл дæ уавæрты фæрцы, кæнæ ныййарджыты рæдыдæй афоныл нæ фæцалх дæ, уæд ныр хъуыддаг æрмæстдæр дæхицæй аразгæ у. Алкæй бон дæр у хи хъаруйæ йæ мадæлон æвзаг сахуыр кæнын.  

 

- Ирон фынгæн стыр нысан ис. Уый у нæ аргъуан, нæ кувæндон.  

Зон ирон фынджы æгъдæу, æмæ уымæ гæсгæ дæхи дар! 

Дæ зæрдыл бадар, ирон адæм хæрд æмæ нозтыл зыд нæ кодтой, зыдтой дзы бæрц. Расыггæнæг уыдис худинаг, зарæггаг.  

 

Карз нозт æгъдаухалæг у, нæ сафæг. Маргау ахъардта на адæмы тугдадзинты æмæ нæ иугай цæгъды. Æппæтæй хуыздæр, дæ къух ыл бынтон куы сисай, уый. Незамантæй, хорæй конд бæгæны уыдис нæ адæмы кадджындæр нозт. Хорз аргъ кодтой къуымæлæн дæр.  

 

Дунейы кадджын адæмтæй никæцы нуазы водка дзаг агуывзæтæй. Уый нымайынц хъæддаг мийыл. Никуы уыдис нæ фыдæлтæм дæр ахæм æгъдау. Æмæ афтæ чи зæгъы, ирон фынджы уæлхъус æрмæстдæр карз нозтæй кувгæ у, уый ирон æгъдауæн æппындæр ницы æмбары.  

 

Æгъдаухалджытæ сты гуыбындзæлтæ æмæ расыггæнджытæ. 

Абон уыдонæй бирæтæ уынаффæгæнджытæ систы. Хатгай бадынц хистæрæн, нозтæй тых кæнынц, халынц ирон æгъдауы бындурон фæтк.  

Ирон æгъдауы фæрæзтæй сын зон уæзданæй, фæлæ фидарæй ныхкъуырд дæттын!  

 

- Фæстаг рæстæг фæсивæдæн фæзындис бирæ ног фадæттæ кæрæдзиимæ зонгæ æмæ ныхас кæнынæн. Уыдонæй иу у интернет. Æмæ уыцы ран ирон фæсивæд хъуамæ сæ зæрдыл æдзухдæр дарой, мингай адæмтæ сæм фæйнæрдыгæй кæй кæсынц æмæ æгас ирон адæмæн уымæ гæсгæ тæрхон кæй кæнынц.  

 

Ма дзы ‘вдис дæхи æнæуагæй, дзæгъæлдзыхæй, æрдæгбæгънæгæй, хъæбыстæгæнгæйæ, гъе ироны ном æгадгæнæг æндæр ахæм хуызы. Ма рох кæн ирон æмбисонд: «Хъæуæй хъæды дæхи хуыздæр дар!» 

Зон, дæ фыдæлтæ сæ кæртмæ дæр гуыбынгомæй нæ хызтызты, сæ монцтæ адæмы размæ нæ хастой, дзæгъæлдзырд æмæ æнæуаг ныхас нæ кодтой.  

 

- Тырн хæрзхъæд ахуырмæ. Уый фæрцы рацыдысты нæ ирон адæм раззагдæрты æмрæнхъ. Царды мидæг архай зондæй, фæлтæрæй, уды хъаруйæ.  

Зон зындзинæдтæн, цæсгом æнæфæчъизигæнгæйæ, фæразын. Худинаг æмæ æгадæй дæхи хиз. Худинаджы бæсты-иу мæлæт æвзæрстой дæ фыдæлтæ. 

 

- Ныры рæстæг тызмæг у. Бирæты смæгуыр кодта, къæсæргæронмæ сæ раппæрста. Фæлæ куыстуарзонæй мæгуыр худинаг никуы у, куыд нæу худинаг хи куыствæллойæ амад мулк дæр. Худинаг у давын, мæгуыр адæмы сайын, стъигъын, гæртамтæ исын. Уыдонмæ ма бабæлл. Адæмы фыдæх стыр æмæ ахадгæ у. Ахæм хъæздыгдзинады та амонд нæй.  

Дæ ирон цæсгом æхцайыл æмæ бæрзонд бынæттыл макуы ауæй кæн.  

Зон æмæ æмбар дæ алыварс цы мæгуыр адæм ис, уыдоны. Мæгуырæн баххуыс кæнын фарны хъуыддаг у.  

 

- Алы адæймагæн дæр аргъ кæн йæ дзыпп æмæ йæ бынатмæ гæсгæ нæ, фæлæ йæ удыхъæдмæ гæсгæ. Чи цы у, уый йæ хъуыддæгтæй бæрæг вæййы. Лæгдзинад æхцайæ баргæ нæу. Йæ сыхы, йæ хъæубæсты мидæг, адæмы домæнтæ хи пайдайæ бæрзонддæр чи æвæры, уый уыдис кæддæриддæр арфæйаг, адæмæн уарзон. 

 

- Адæмтæ иуылдæр æмсæр æмæ æмбар сты. Нæй дзы хуыздæртæ æмæ æвзæрдæртæ. Дæ фыдæлтæ кæддæриддæр аккаг аргъ кодтой иннæ адæмтæн, цæвиттонæн сæ хастой. Уыцы зондæй хайджын у ды дæр.  

Фæлæ æппæты фылдæр уарз дæ ирон адæмы æмæ дæ райгуырæн Ирыстон.  

Макуы ракан знаггад дæ адæмæн, нæдæр хъуыддагæй, нæдæр ныхасæй!  

Æппæт хъаруыйæ архай йæ кад, йæ намыс бæрзонд сисыныл, нæ адæмы иудзинадыл!  

 

-Ныры заман нæ фæсивæдæй бирæты сæ балцвæндæгтæ ахастой Ирыстонæй дард. Æмæ кæмфæнды куы уай, уæддæр макуы рох кæн дæ райгуырæн бæстæ, дæ мыггаг, дæ адæмы. Хуыздæр цард агургæйæ сыл ма ауигъ дæ къух. Зон сæ минæвар кæй дæ, æмæ дыл хорз æгъдау æвдисыны хæс æвæрд кæй ис.  

Уастырджийыл дæхи фæдзæхс, æмæ дæ рæствæндаг кæнæд! 

 

Нæ домбай фæсивæд!  

Сымах стут нæ фидæн, нæ зæрдæдарæн æмæ нæ цардаразæг! 

Мæ бауадзут фесафын нæ фыдæлты æгæрон хæзнатæ: Ирон Æвзаг, Ирон Æгъдау æмæ Фарн!  

Макуы ацæут æнæгъдаудзинады фæндагыл!  

 

Фидар хæцут нæ адæмы фыдæлтыккон уидæгтыл, бафсадут сæ уæ лæгдзинад, уæ цыргъзонд æмæ уæ хæрзæгъдауæй, уæ ныфс, уæ хъаруйæ, нæ ирон адæммæ уæ æгæрон уарзондзинадæй!  

 

Æмæ уын уæ фæрнджын фæндагыл Дуне Сфæлдисæг Иунæг Кадджын Стыр Хуыцау æххуысгæнæг уæд! 

 

 

Кучиты Руслан 

Автор проекта "Осетины-Ирон Адæм" 

www.ossetians.com 



 Комментарии к статье (19)      Версия для печати
 
Выдающиеся осетины
 
Вы не зарегистрировались. Гости не могут писать комментарии
Artxur : перейти в начало страницы

Arfæ gond u Ruslan![B]

16.01.2015 , 12:55  
Гобозова Ангелина : перейти в начало страницы

Я СОГЛАСНА С АВТОРОМ, ДОЛЖНО ЖЕ ОСТАТЬСЯ ЧТО-ТО ЧЕЛОВЕЧЕСКОЕ

07.05.2014 , 16:27  
Бамбл_Би : перейти в начало страницы

Полностью ЗА!!!

19.04.2014 , 19:13
Тристан : перейти в начало страницы

АЕз даер уалдай ницы заегьдзынаен,разы дан ацы ныстуанима,Хуыцау заегьаед ма нае Ирыстоны адаем аегьдау макуы саффой !!!

19.06.2012 , 00:42
Misikova Z : перейти в начало страницы

Жить по совести, каждый из нас рано или поздно задает себе эти вопросы. 

Нужно слушать свою душу, не нужно сравнивать свое и чужое. Нужно соблюдать Закон Божий и жить внутри него. А, главное: терпение, счастье, любовь к ближнему и природе! И соблюдать все выше сказанное и это уже не мало))))

04.02.2012 , 20:58
Heroes : перейти в начало страницы

C настовлением полностью согласен! Буду стараться следовать им, надеюссь ни подведу. 

28.11.2011 , 22:10
Руслан Кучиты : перейти в начало страницы

манускрипт, 

Лучше - по чести, совести и определённым принципам.  

Обстоятельства бывают обманчивые...

13.10.2011 , 07:28 [ E-mail ]
манускрипт : * Наставление Молодому Осетину (На осетинском языке) перейти в начало страницы

Обязуюсь действовать по обстоятельствам. Аминь.

12.10.2011 , 10:55  
Караев Сергей : перейти в начало страницы

Ни к чему не придраться. Я думаю, что прочитав наставление, никто не скажет, что какой-то пункт можно игнорировать. Все верно. Полностью согласен.

30.08.2011 , 23:18  
555 : перейти в начало страницы

Действительно, наши старшие не знают и не соблюдают наши обычаи. Я, конечно, не имею ввиду всех, но в большинстве случаях. Всем бы им перечитать и освоить обычаи наши.

29.08.2011 , 22:39  
Тедеев Хаджумар : перейти в начало страницы

С не соблюдением и не почитанием, адатов, наших предков мы зашли в тупик.Почему слово старшего для нас уже не закон? Почему нельзя сделать женщине или девушке, замечание когда они приходят на похороны в брюках? Сделав как-то замечание (деликатно) ,что это некрасиво. Так я такой взгляд вслед получил, что даже самый разъяренный шакал так не посмотрит на человека.К чему мы идем люди? Полностью согласен с автором наставления.Призываем, митингуем, просим, но результата никакого нет.Если уже никому нельзя делать замечания, то давайте хоть на сайте будем изливать свои недовольства.Здесь, хоть правду можно сказать и никакого взгляда неприятного не увидишь.

24.08.2011 , 15:17  
Кучиева Заира : перейти в начало страницы

ПУСТЬ СВЯТОЙ ГЕОРГИЙ СОПУТСТВУЕТ АВТОРУ ЭТИХ СТРОК! ИУ НЫХАСАН ДАР ДЗЫ АППАРАН НАЙ, ФАЛА АМЫЗМАЛД КУЫНА ЫСКАНАМ , УАД ДЗЫ ХЪЫГАГАН НИЦУАЛ РАУАЙДЗАН. ЫСТЫР ИУНАГ ХУЫЦАУ АХАМ АМОНД РАДТАТ ИРЫ ФАСИВАДАН АМА АГЪДАУЫ ФАНДАГЫЛ КУД АРАСТ ОЙ АФТА. НЫСТУАН ЧИ НЫФФЫСТА УЫМАН ЙА НЫХАСТА ИРЫ ДЗУАРТТА ФЕХЪУСАД АМА АХХУЫС ГАНАГ ФАУАД ДЗЫЛЛАЙАН. 

 

 

22.08.2011 , 23:56  
Габуты Марат : перейти в начало страницы

Разы дæн ацы ныстуанимæ æз дæр. Иттæг раст ныхæстæ

18.08.2011 , 17:59  
Руслан Кучиты : перейти в начало страницы

Предложение хорошее. 

Если кто-то выставит в социальных сетях со стороны авторов возражений не будет.

16.08.2011 , 01:45 [ E-mail ]
: перейти в начало страницы

Предлагаю ознакомить с этим обращением максимальное количество осетин посредством социальных сетей

15.08.2011 , 22:28  
arturpliev : Артур Плиев перейти в начало страницы

Польностью согласен. Это кодекс поведения для стар и млад!!!

12.08.2011 , 12:21
Дзаэл : перейти в начало страницы

Прекрасное наставление молодому (да и старому осетину не мешает его прочесть и придерживаться!) осетину! Не посчитайте мои слова ложкой дёгтя, но что делать, в свете "Наставления", с трагедией Беслана; с зверским убийством Шамиля Джигкаева - достойнейшего осетина; с нашими крохоборами - осетинами, захватывающими все свободные кусочки улиц, площадей и парков Владикавказа (и продающими эти кусочки земли); с миллионерами и миллиардерами, презирающими и осетин, и Осетию, и все наши благородные обычаи? 

Говорить и призывать к прекрасному - необходимо, только на одном этом далеко не уйдём. Происходит непримиримая борьба между осетинами за деньги, должности, престиж. Чиновники - все до единого, презирают рядового гражданина. Осетинскую речь не услышишь ни в одном официальном кабинете. Я вошёл к мелкому чиновнику в кабинет, и сказал: "фарн ам уаед!". Он посмотрел на меня, как на инопланетянина. По пустяковому вопросу, он меня вынудил трижды прийти к нему. 

Так, как нам быть? Просить помощи у Всевышнего? Так у него, испокон веков, просят помощи все осетины, от самых благородных до убийц. Создали Великий Совет Осетин. И где он? Чем занимается? Кто там сидит? Те же бывшие и настоящие чинуши, разбавленные несколькими творческими деятелями. Где наши, осетинские Политковские, Лихачёвы, Сахаровы? Для нас на самом первом месте - "заердаехудт". Не приведи Господь сказать правду в глаза, а за спиной говори что хочешь. 

Так давайте говорить по существу дела, хотя бы на сайте. Создадим обстановку возможности задать вопрос любому чиновнику, на любую тему, касающуюся его деятельности, и пусть он ответит за свою работу, детей, миллионы долларов и соответствие "Наставлению молодого осетина". О перспективе данного предложения можно судить по активности комментариев на сайте. Очень и очень жаль! А "Наставление" очень нравится. С уважением, Дзаэл.

09.08.2011 , 16:36
Елоева Алла : перейти в начало страницы

СЫГЪЗАЕРИН НЫХАЕСТАЕ,ФАЕЛАЕ ХЪЫГАГАЕН ИРОН АДАЕМАЕЙ БИРАЕТАЕ НАЛ ЦАЕУЫНЦ АЕГЪДАУЫ ФАЕНДАГЫЛ,УЫЙ УАЕЛАЕМХАЕСТ САЕ КАЕСТАЕРТЫ РАСТ ФАЕНДАГЫЛ НАЕ АРАЗЫНЦ

08.08.2011 , 22:40
Абаев Асланбек : перейти в начало страницы

Я подписываюсь под этим текстом. Полностью согласен.

08.08.2011 , 05:44